Het actuele denken : de mentale ruimte, contaminaties en serendipiteit

‘Het Actuele Denken’ situeert de 20ste eeuw en meer in het bijzonder de jaren 1990 tot vandaag. Aan de hand van drie essays over relevante topics uit het denken van vandaag worden fenomenen en uitgangspunten in de kunst, de cultuur en het brede maatschappelijke veld aangebracht.
‘De mentale ruimte’ wint terrein ten koste van een werkelijkheidsbeleving die louter uitgaat van ‘echte’ en concrete observaties. Wij leven niet langer in de wereld maar in onze wereld. Bedoeld wordt onze persoonlijke beleving of perceptie van de wereld. Literatuur, schilderkunst en film zijn uitgelezen media om die evolutie te herkennen en te volgen.
Het ontstaan van de abstracte schilderkunst en de psychologie kunnen eveneens in dit licht worden bekeken. De zichtbare realiteit is niet langer onze enige norm. Het Russisch Formalisme en Kafka kunnen dan ook als voorlopers worden beschouwd van deze ‘mentale wereld’ avant la lettre.
In de jaren ’90 krijgt de virtuele werkelijkheid een krachtige impuls vanuit de nieuwe technologieën. Internet, computergames en talloze toepassingen actualiseren de mentale dimensie. Alle domeinen van onze samenleving spelen hier op in : economie, sport, sexualiteitsbeleving, communicatie en niet in het minst de kunsten.
In het deel ‘contaminaties’ wordt een nieuwe inhoud gegeven aan het woord ‘contaminatie’. Via de omweg van de ‘taalfout’ komen we andere aspecten op het spoor van ons taalgebruik. Invloed uitoefenen en ondergaan is een permanent spel dat 24/24 en 7/7 doorgaat. Ons dagelijks leven kan op deze wijze (her)begrepen worden.
Publiciteit, TV, kranten maar ook culturele producten als artikels, boeken, films, CD-roms beïnvloeden en spelen hun rol. Ons netvlies capteert en verwerkt doorlopende stromen van beelden en onze hersenen ontcijferen en interpreteren allerhande ideeën.
Kunstenaars verwijzen naar werk van anderen of naar zichzelf in vorig werk. ‘Contaminaties’ leert ons de werkelijkheid anders zien.
‘Serendipiteit’ is een term die in de Angelsaksische cultuur een vaste betekenis heeft verworven in de cultuur. Het inspelen op toevallige gebeurtenissen op een intelligente wijze met aandacht voor de telkens lichtjes gewijzigde situatie zonder vast te hangen aan vooropgezette uitgangspunten maar integendeel proberen deze uitgangspunten telkens weer te corrigeren of te verfijnen : dat is de bedoeling.
Dit permanente bijsturen levert eigenlijk een scherpe kritiek op ons typisch westers, rationeel en een-sporig denken dat zijn wortels vindt in een joods-christelijke en Griekse traditie van rechtlijnigheid en consequent zijn. Via ‘serendipiteit’ kan de moderne mens ontsnappen aan de dictatuur van het verplichte, het model dat onze westerse cultuur bracht waar die nu staat. Die verworvenheden los laten is voor velen beangstigend.
De ‘homo serendipicus’ is misschien die nieuwe mens, die durft los te laten en op die wijze verder kan reiken.
Johan Teirlinck
KOSTPRIJS : 15 euro
BESTELLEN kan: stuur een mail naar johan.teirlinck at gmail.com

Advertenties